De Smart Cities Barometer 2018 voor België is uit! Voor het tweede jaar op rij heeft het Smart City Institute van HEC Luik dit rapport gepubliceerd. De studie richt zich op de Smart City-strategie en prioriteiten van de Belgische gemeenten. In totaal werden 123 gemeenten geraadpleegd.

Bij CitizenLab hebben we het rapport voor jou gelezen, met speciale aandacht voor de huidige plaats van de burger in de Belgische Smart City. Hieronder vind je onze voornaamste bevindingen.

Smart City & burgerparticipatie worden in 1 adem genoemd

Wanneer Belgische gemeenten worden gevraagd naar wat zij begrijpen onder ‘Smart City’, zijn de antwoorden uiteenlopend. Een link die echter vaak wordt gelegd (59%), is die met de inclusieve participatie van bepaalde groepen in de gemeenschap (burgers, publieke actoren, private actoren). Even vaak wordt ook de link gelegd met het ontwikkelen van een overkoepelende visie op de gemeentelijke problematieken. De associatie met inclusieve participatie wordt op het platteland nog vaker gemaakt. Hier wordt dit thema als belangrijkste kwestie gezien (62%).

Source: Smart Cities en Belgique - Baromètre 2018Wanneer we deze associaties op het niveau van de gewesten bekijken, zien we dat de link tussen Smart City en participatie het vaakst wordt gelegd in Vlaanderen (60%) en Wallonië (57%). In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest worden de verbetering van de levenskwaliteit, projectplanning en -uitvoering en digitalisering als grootste prioriteiten benoemd wanneer men er over Smart City spreekt.

Een gemeenschappelijke visie: cruciale voorwaarde voor een participatieve Smart City-strategie

De implementatie van een Smart City-strategie is niet vanzelfsprekend: volgens de barometer heeft slechts 35% van de gemeenten in België Smart City-doelstellingen in hun algemene strategie opgenomen. Uit de studie blijkt echter dat er randvoorwaarden zijn die het uitwerken van een dergelijke strategie vergemakkelijken. Een genoemde randvoorwaarde is een gemeenschappelijke visie voor de stad of gemeente. Deze randvoorwaarde is met name van belang in Vlaanderen en Brussel.

Source: Smart Cities en Belgique - Baromètre 2018

In Wallonië is politieke steun de belangrijkste randvoorwaarde. De studie toont met name aan dat Waalse gemeenten verschillende belanghebbenden, waaronder de burger, actiever betrekken wanneer hiervoor politieke steun is.

Participatief bestuur: een van de belangrijkste thema’s voor de Smart City

Er werden in het onderzoek 18 thema’s belicht. Wanneer gevraagd werd naar de belangrijkste Smart City thema’s, kwam het thema burgerparticipatie op de eerste plaats terecht, op gelijke hoogte met energie-optimalisatie (beiden 44%).

En in de feiten? De barometer staat ook stil bij de daadwerkelijke uitvoering van ‘Smart City’ projecten. Het grootst aantal projecten rond participatieve besluitvorming en Smart Governance vindt plaats in stedelijke gemeenten. Het is interessant op te merken dat het tegenovergestelde het geval was wanneer gevraagd werd naar de associaties die men maakt met het begrip Smart City. Toen waren het vooral landelijke gemeenten die inclusieve participatie benoemden. In de feiten zien we echter dat deze landelijke gemeenten zich vooral richten op de thema’s milieu (Smart Environment) en levenskwaliteit (Smart Living).

Smart City-initiatieven worden slechts in een minderheid van de gemeenten door de burgers geëvalueerd

Slechts enkele gemeenten hebben een systeem opgezet voor de evaluatie van hun Smart City-projecten. En bij degenen die dat al doen, blijft de betrokkenheid van burgers beperkt: slechts 19% van de ondervraagde gemeenten betrekt de burger bij de evaluatie van projecten. Landelijke gemeenten betrekken burgers vaker bij de evaluatie van deze projecten. In stedelijke gemeenten bedraagt dit aandeel slechts 16%.

Conclusie: de Belgische steden en gemeenten bekijken het begrip Smart City vanuit een burgerperspectief

Het rapport beschrijft drie soorten gevolgen voor steden en gemeenten bij het uitvoeren van Smart City-projecten:

Immateriële voordelen: levenskwaliteit, gezondheid, cultuur en betrokkenheid van de burgers

Kostenreductie: door het efficiënter inzetten van kosten en middelen

Geen gevolg: de gemeenten merkten geen noemenswaardige gevolgen op

36% van de Belgische steden gemeenten namen vooral de immateriële voordelen waar. Een daarvan is de betrokkenheid van de burger. Dit is vooral het geval  stedelijke gemeenten: het is het belangrijkste voordeel voor 40% van hen.

In België blijven de overheden de belangrijkste initiatiefnemers van deze projecten, volgens een top-down logica. Maar ook civiele actoren duwen het proces (bottom-up). Burgers, universiteiten en andere private actoren worden hierbij door hun gemeenten aangemoedigd om projecten op te starten die een homogener Smart City ecosysteem mogelijk moeten maken.

Bron: Barometer België 2018, Strategieën en Projecten in België door het Smart City Institute, verschenen juni 2018.

 

There are currently no comments.