Burgerinitiatieven zijn participatieve tools die ervoor zorgen dat burgers hun lokale instituties kunnen beïnvloeden door handtekeningen te verzamelen. Deze initiatieven vergen meestal niet veel moeite en kunnen potentieel een erg breed publiek bereiken.

Burgerinitiatieven zijn een geweldige manier voor burgers om betrokken te raken bij het lokale beleid. Maar het wettelijk kader is verschillend over de landsgrenzen heen. Hoeveel handtekeningen heb je nodig om je vraag of zorg op de lokale agenda te krijgen? Is het resultaat van je burgerinitiatief adviserend of bindend? Laten we een kijkje nemen naar hoe enkele Europese landen dit politieke instrument organiseren.

🇬🇧 Het Verenigd Koninkrijk

In het Verenigd Koninkrijk kunnen alle Britse burgers en inwoners van het Verenigd Koninkrijk een petitie opstellen of ondertekenen. Elke petitie die door 5 burgers wordt gesteund, wordt officieel gepubliceerd. En elke petitie wordt vervolgens beoordeeld door de Petitions Committee, die de relevante verzoekschriften selecteert en bovendien de bevoegdheid heeft om actie te eisen van de regering of het parlement.

Als je petitie 10.000 handtekeningen verzamelt, krijg je een antwoord van de regering. Als het 100.000 handtekeningen verzamelt, wordt je vraag of onderwerp in het parlement besproken.

Op dit moment vraagt de populairste Britse petitie om “artikel 50 in te trekken en in de EU te blijven.” De petitie heeft maar liefst 6.097.132 handtekeningen verzameld en verplettert zo de limiet van 100.000 handtekeningen die een petitie ter discussie stelt in het parlement. De regering reageerde beleefd, en verklaarde dat “deze regering artikel 50 niet zal intrekken. We zullen de uitslag van het referendum van 2016 in ere houden en met het parlement samenwerken om een akkoord te bereiken dat ervoor zorgt dat we de Europese Unie verlaten.“.

🇳🇱 Nederland

Nederland is één van de vele Europese landen waar het ‘petitierecht’ grondwettelijk is vastgelegd. Dit betekent dat iedere burger het recht heeft om petities of klachten schriftelijk aan een relevante overheidsinstantie te richten.

Als je als Nederlander je vraag in de Tweede Kamer wil krijgen moet je 40.000 handtekeningen verzamelen. Zo ongeveer alles kan besproken worden, maar je burgerinitiatief kan geen onderwerpen als belastingen of budgetten bevatten, of zaken als de Grondwet of de principes van algemeen fatsoen in vraag stellen.

In tegenstelling tot het Verenigd Koninkrijk heeft Nederland geen overheidswebsite die actieve petities beheert. De Nederlandse petities zijn hier te vinden. Enkele van de meest populaire lopende petities gaan over borstkankerscreeningen op jongere leeftijd (397.608 handtekeningen) of de bescherming van controversiële figuur Zwarte Piet (346.581 handtekeningen).

🇩🇪 Duitsland

Het Duitse parlement heeft een Petitiecommissie die de rol van ombudsman vervult en verantwoordelijk is voor de behandeling van alle petities, verzoeken of voorstellen die door burgers worden ingediend.

Als je petitie door meer dan 50.000 burgers ondertekend wordt, moet de commissie actie ondernemen en de petitie voor een openbare hoorzitting brengen.

Als Duitse burger of groep van burgers is het mogelijk om een petitie online in te dienen op de website van de Bundestag. We zien echter dat het aantal handtekeningen op deze petities aanzienlijk lager ligt dan bijvoorbeeld die op de Britse petitiewebsite. Het populairste burgerinitiatief, een petitie over het verbod op de verkoop van voorgeschreven geneesmiddelen via de postordersector, verzamelde ongeveer 10.323 handtekeningen.

🇧🇪 België (Vlaanderen)

Zoals altijd is België het vreemde eendje. Ons vaderland heeft een complexe overheidsstructuur met gesplitste federale en regionale overheden. Maar als we de zaak beter bekijken, zien we dat vooral Vlaanderen een gedetailleerd kader heeft voor burgerinitiatieven en petities.

In Vlaanderen kan je een petitie starten over alle onderwerpen die onder de Vlaamse bevoegdheid vallen (huisvesting, ruimtelijke ordening, onderwijs, gezondheid, cultuur, …). En dat kan, ongeacht je leeftijd, nationaliteit en of je al dan niet in Vlaanderen woont. Als de petitie minstens 15.000 handtekeningen verzamelt, kan de eerste ondertekenaar gevraagd worden om door de commissie gehoord te worden.

Er is een bekende, niet-overheidgestuurde website die petities beheert, maar pas op: online petities worden niet als legitiem beschouwd voor de Vlaamse overheid, omdat de handtekeningen niet authentiek zijn.

Het bekendste voorbeeld van een succesvolle petitie stamt uit 2005, toen het Doof Actie Front meer dan 71.330 handtekeningen verzamelde voor de officiële erkenning van de Vlaamse gebarentaal. In 2006 werd hun wens in vervulling gebracht.

🇳🇱 Frankrijk

Liberté, égalité, fraternité! Sinds 2008 kan elk onderwerp met betrekking tot de Franse Economische, Sociale en Milieuraad in een petitie aan bod komen. Elke petitie moet in het Frans worden geschreven en ondertekend door minstens 500.000 Franse (volwassen) burgers of legale inwoners.

De Franse Raad voor Economie, Sociale Zaken en Milieu is een adviesorgaan, en creëert of wijzigt zelf geen wetten en regels. Het adviseert de wetgevers over sociale en economische kwesties en heeft de macht om invloed uit te oefenen.

Veel petities, die politieke, culturele, sociale en allerlei andere onderwerpen bespreken, worden online verzameld. Zo verzamelden de petities om het gebruik van kijkgaten bij koeien of het isolement van jonge melkkalfjes te stoppen respectievelijk 104.569 en 77.410 handtekeningen. Anders dan in Vlaanderen worden deze online petities door de Franse staat als legitiem beschouwd, zolang ze maar schriftelijk worden gedrukt en ingediend.

Wil je op de hoogte blijven van het laatste nieuws over civic tech en burgerparticipatie? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief voor maandelijkse updates, en neem een kijkje op onze blog!

There are currently no comments.