Vanuit de lokale Nederlandse overheden kwamen 200 deelnemers bijeen in Utrecht voor één dag in het teken van online participatie. Want wat is van belang bij online participatie? Welke tools gebruik je? En hoe overtuig je sceptische bestuurders?

Het event, genaamd Online Participatie in Actie, fungeerde als afsluiting van de Proeftuin Lokale Digitale Democratie waardoor het delen van ervaringen met digitale participatie centraal stond. Lees hier onze 5 belangrijkste inzichten speciaal voor gemeenten die liever vandaag dan morgen met online participatie beginnen!

1. Maak de invloed concreet

Wanneer werkt online participatie niet? Deze vraag werd tijdens de opening duidelijk beantwoord door David Bos, van de gemeente Den Haag. Als je de invloed van online participatie niet concreet kan maken, dan kan je er beter niet mee beginnen.

Zodra inwoners meedoen geven ze jou het vertrouwen dat er wat met deze inspraak gebeurt. Wees je als gemeente ervan bewust dat participatie dus gepaard gaat met de verantwoordelijkheid om hierover terug te koppelen. Gedurende de dag werden er enkele concrete tips genoemd die je hierbij kunnen helpen:

  • Start met een kleinschalig project wat je als gemeente gemakkelijk waar kan maken. Zo wordt er intern én extern gebouwd aan het vertrouwen in online participatie.
  • Committeer je voorafgaand aan de participatie door het direct te koppelen aan besluitvorming, bijvoorbeeld door duidelijke afspraken te maken met de raad;
  • Communiceer altijd, ongeacht de uitslag, waarom bepaalde dingen wel of niet worden gedaan. Zelfs als de ideeën van inwoners uiteindelijk “verliezen”, dan hebben ze wél mee gedaan. En zoals we allemaal weten; meedoen is belangrijker dan winnen.

2. Draai het proces om

Online participatieprojecten kunnen lastig zijn, maar bekijk het ook van de andere kant. Voor inwoners is het vaak een enorme klus om een idee bij de gemeente goed onder de aandacht te brengen. Jeroen van Berkel, van het Dagelijks Bestuur Amsterdam West, benadrukte dit tijdens de sessie ‘Hoe overtuig ik mijn bestuurder?’. De ervaring leert dat inwoners met burgerinitiatieven een extreem lange adem nodig hebben – en meestal zelfs bestuurlijke ervaring. Zeker als een idee twee verschillende beleidsterreinen beslaat, wordt het voor inwoners een praktisch onmogelijke opgave.

Dus misschien moeten we het proces wel omdraaien? Marleen Stikker, directeur van de Waag, betoogt dat het de overheid is die moet leren participeren bij de initiatieven van burgers. Als lokale overheid zijn er genoeg manieren om burgerinitiatieven, of het Right to Challenge, beter te ondersteunen. Het idee dat in de samenwerking met inwoners vooral de rol van de overheid moet veranderen kwam ook tijdens andere sessies naar boven.

Lees hier een uitgebreider verslag van de openings keynote door Marleen Stikker van de Lokale Democratie.

3. Blijf eigenaar over de data – en leer ervan!

Wanneer inwoners persoonlijke gegevens achterlaten op jouw digitale platform is het essentieel dat deze gegevens in goede handen blijven. Zoals benadrukt wordt door Marleen Stikker kan je dit bijvoorbeeld garanderen door te werken met een open source tool. Maar ook sommige andere aanbieders geven je als gemeente eigenaarschap over de verkregen data. Controleer dus voordat je een online platform opstart aan wie de online verzamelde data toebehoort.

Naast dat je zeker wilt weten dat de data in goede handen is, wil je het liefste ook beter begrijpen wat deze data betekent. Yago Bermejo Abati van Participa LAB deelden zijn onderzoek rondom het clusteren van online ideeën om hier zo – eerder onzichtbare – trends uit te herleiden. De artificial intelligence die het automatisch clusteren van ideeën mogelijk maakt wordt ook wel NLP, Natural Language Processing, genoemd. Deze technologie biedt dus vooral meerwaarde in het creëren van overzicht bij participatieprojecten met veel data. Aangezien wij als CitizenLab ook met NLP werken, leggen we je in dit (Engelstalige) artikel uit hoe NLP kan bijdragen aan jouw participatieproject!

4. On + Offline participatie = nodig

Hoewel dit niet het meest verrassende inzicht van de dag is, blijft het wel het benoemen waard. Ondanks alle mogelijkheden van online tools is offline participatie allesbehalve overbodig geworden.

De gemeente Landsmeer vertelde enthousiasmerend over haar succesvolle rioleringsproject en hoe het online platform ervoor zorgde dat ze door het proces heen in contact konden blijven staan met inwoners. De online inspraak werd altijd tijdens de offline bijeenkomsten gedeeld en van deze bijeenkomsten verscheen dan weer online een samenvatting.

Een slide uit de sessie ‘De nieuwe Omgevingswet: offline en online participatie verenigd’, van de Gemeente Landsmeer en BUURbook

Maar fysieke bijeenkomsten en zichtbaar resultaat in de wijk bevorderen ook de online participatie. In Landsmeer besloot de gemeente bijvoorbeeld kleine suggesties op het digitale platform direct aan te pakken. Deze “quick wins”, zoals het rechtzetten van een paaltje, tonen inwoners dat er serieus geluisterd wordt naar de inspraak op het platform. Dit draagt bij aan het vertrouwen, waardoor ze sneller nog een keer van zich laten horen.

Offline herinneringen kunnen ook de online participatie stimuleren. Fysiek een brief in de bus doen met daarin een inlogcode voor het digitale platform helpt bij de activatie. Maar ook andere offline herinneringen kunnen online participatie stimuleren. Zo plaatste Amsterdam West ter plaatse banners om inwoners erop te wijzen dat ze online hun mening konden geven, bijvoorbeeld over een kunstwerk op het Mercatorplein.

5. De aanhouder wint!

Wat levert online participatie op? Over het algemeen creativiteit en enthousiasme, maar hiervoor moet je wel durven experimenteren. Zélfs bijvoorbeeld Madrid begon met kleine projecten en had niet direct resultaat. Josien Pieterse van Netwerk Democratie benoemde dat je bij elk project opnieuw afwegingen moet maken: wat kan je inwoners bieden én als gemeente daadwerkelijk waarmaken?

Is er intern weerstand? Zoek dan mogelijkheden voor participatie op een kleinere schaal. Een praktisch voorbeeld van Jeroen van Berkel; willen de bestuurders per se meer bomen in de wijk en mag hierover geen discussie ontstaan? Prima. Maar waar in de wijk? En wat voor bomen? Met deze instelling krijg je langzaam maar zeker de participatie op gang, zowel intern als extern.

Uiteindelijk is (online) participatie een kwestie van volhouden omdat inwoners en bestuur vertrouwd moeten raken met dit democratische proces. En hoe ga je nu van start? Gewoon beginnen.

Online Participatie in Actie werd georganiseerd door Lokale Democratie, Gemeente Utrecht, Gemeente Groningen, Gemeente Amsterdam, Gemeente Rotterdam en Gemeente Den Haag.

Klaar om vandaag te beginnen?

Neem snel een kijkje in ons kenniscentrum met gratis gidsen die je op weg helpen om een online participatieproject te lanceren. Ben je op zoek naar advies op maat? Wij vertellen je met plezier in een gepersonaliseerde demo meer over onze ervaring en de mogelijkheden van het online participatieplatform!

Meer van onze terugblikken lezen?

There are currently no comments.